Annexum Academy: kantorenvastgoed

In de jaren tachtig en negentig werd de kantorenmarkt gekarakteriseerd door grote kantoorgebouwen zonder enige vorm van eigen identiteit. De kantorenvraag was in deze jaren enorm groot en door de goede economie groeide de bedrijvigheid. In 2007 kwam hier met de komst van de ons welbekende financiële crisis een abrupt einde aan. Een jaar later ging een van de grootste Amerikaanse zakenbanken (Lehman Brothers) failliet en dit liet de financiële wereld op zijn grondvesten schudden.

Deze crisis heeft ook een groot effect op de kantorenmarkt gehad. De werkeloosheid nam enorm toe en kantoorpanden liepen langzaam leeg. Gelukkig biedt elke crisis de markt ook enorme kansen en zijn er veel initiatieven genomen om kantoorpanden een andere invulling te geven. Een van deze kansen is de transformatie van kantoorpanden naar woningen en hotels. De vraag naar woonruimte neemt enorm toe, waaruit te concluderen valt dat deze markt zich al veel eerder herpakte dan de vastgoedmarkt. Deze aanpak werkt echter niet overal. In gebieden die achterblijven, Zeeuws-Vlaanderen wordt als voorbeeld gegeven, is ook de vraag naar woningen niet heel hoog. Mark Spiering voorspelt dat lege kantoren aan de natuur teruggeven gaan worden.

Kantorenvastgoed anno nu

Momenteel is er, zeker in Amsterdam, een enorm tekort aan kwalitatief goede kantoorruimtes. De vastgoedwereld heeft de politiek dan ook opgeroepen om veel meer te bouwen. Deze groei is, ondersteund door de positieve ontwikkeling van de economie, in veel meer gebieden terug te zien. Waar veel kantoorpanden in de jaren tachtig en negentig weinig identiteit hadden, is daar nu een verandering in te merken waar ook met de bouw van panden rekening mee moet worden gehouden. Gebruikers nemen namelijk geen genoegen meer met standaard ruimtes. Ter illustratie toont Mark Spiering een foto van een werkplek met een glijbaan. Bedrijven laten hiermee zien dat ze met de tijd meegaan en dat ze open staan voor innovatie. Hiermee binden zij nieuwe generaties aan het bedrijf en stimuleren zij productiviteit.

EMEA Occupier Survey Report

Om een situatie als afgelopen decennia te voorkomen, is het belangrijk om goed naar de gebruiker te luisteren. Dat is ook precies wat CBRE doet in de jaarlijkse Occupier Survey. Dit onderzoek wordt globaal uitgevoerd en laat trends en ontwikkelingen in de kantorenmarkt zien. CBRE laat 130 ondernemers aan het woord en krijgt zo antwoord op de vraag hoe huisvesting kan bijdragen aan de doelstellingen van de ondernemer. Mark Spiering deelt een aantal highlights uit het onderzoek.

Een kenmerkend resultaat uit dit- en voorgaande onderzoek(en) is dat de focus vijf jaar geleden vooral op kostenbesparing en het terugbrengen van vierkante meters lag. In vijf jaar tijd is de gemiddelde werkplek van 25m2 naar 15m2 teruggebracht. Er zijn zelfs ondernemers die per werknemer maar een aantal vierkante meters beschikbaar hebben. Dit heeft alles te maken met de flexplekken. Werknemers hebben geen eigen bureaus meer, waardoor er minder ruimte nodig is. Daarnaast is op te merken dat de focus niet alleen meer op kostenreductie ligt, maar ook op de mensfactor. Hoe kan een bedrijf ervoor zorgen dat de medewerker optimaal functioneert? Voelt hij zich prettig? Kan de werknemer goed met collega's communiceren? Is er voldoende daglicht? Deze resultaten laten zien dat het welzijn van werknemers hoog op de agenda bij corporates staat. Als we kijken naar de meest recente ontwikkelingen en de resultaten uit het laatste onderzoek, zijn er nog twee andere onderwerpen die heel belangrijk worden gevonden.

Een van deze onderwerpen is het begrip Smart Buildings. De grote vraag hierbij is hoe een gebouw slimmer gemaakt kan worden? Een groot aspect hiervan is sensoring. Deze sensoren kunnen gekoppeld worden aan ruimtes en klimaatsystemen. De data van deze sensoren zorgen er onder andere voor dat de schoonmaak van ruimtes efficiënter kan worden en ook klimaatbeheersing is makkelijk te optimaliseren. Huib Boissevain voegt later een ludiek voorbeeld toe dat er uit de data van een groot gebouw is gebleken dat er op de maandagen na een overwinning van Ajax een grotere behoefte aan snacks is. De inkoop kan hier handig op inspelen door meer snacks in te kopen. Het tweede onderwerp is flexibiliteit. Ondernemers durven steeds vaker kantoren met andere ondernemers te delen, waardoor er een nieuwe dynamiek ontstaat. Om talenten aan zich te binden, richten steeds meer ondernemers zich op hospitality en dienstverlening. Wat kan een kantorengebouw doen om het leven van een werknemer makkelijk te maken? Mark Spiering geeft een bandenplakservice en flexibele stomerijservice als voorbeeld. Het is echter niet gezegd dat deze aanpak bij alle gebruikersgroepen werkt.

Conclusie

Mark Spiering sluit af met de stelling dat er toekomst is voor de kantorenmarkt en vastgoed een solide investering blijft. Hij geeft hierbij aan dat een "one size fits all" aanpak niet meer afdoende is. Luister goed naar de gebruiker en verander mee!

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *